عزت نفس سالم، بر پايه توانايي ما در ارزيابي دقيق از خود بنا شده است ونكته قابل توجه در آن پذيرش خود وارج نهادن بي قيد وشرط به خويش است.

منشاءپيدايش عزت نفس كجاست؟

شناخت ما از خودمان به واسطه تجربه رويارويي با افراد مختلف درگستره زندگي سبب پيدايش عزت نفس ما مي شود. به ويژه تجارب دوران كودكي ما نقش بزرگي درشكل گيري اساس وپايه عزت نفس ما دارند. نحوه رفتار والدين، مربيان، معلمان، دوستان و... وهمچنين موفقيتها وشكست ها از جمله عوامل تاثيرگذار درشكل گيري عزت نفس مي باشند. 

عوامل شكل گيري عزت نفس سالم كه بخش اعظمي از آن در دوران كودكي بوجود خواهد آمد عبارتند از:

ü      تحسين شدن

ü      گوش فرادادن افراد ديگر به صحبتهاي ما

ü      محترمانه طرف صحبت قرارگرفتن

ü      مورد توجه بودن ودرآغوش گرفته شدن

ü      كسب موفقيت درورزش يا مدرسه

ü      داشتن دوستان معتمد

آن دسته از تجارب دوران كودكي كه به عزت نفس پايين مي انجامند عبارتند از:

ü      مورد انتقاد قرارگرفتن

ü      مورد ضرب وشتم ديگران قرار گرفتن

ü      ناديده انگاشته شدن، مسخره يا تحقيرشدن

ü      هميشه انتظار" عالي بودن" از ما داشتن

ü      شكست در مدرسه يا ورزش

كساني كه داراي عزت نفس پائين هستند، دائماً در معرض اين پيام هستند كه شكست تجربه ها به معناي شكست تمام وجود آنهاست .

تجربه هاي پيشين ما، حتي آنهايي كه معمولاً نا آشكار هستند، در قالب يك نداي دروني، در زندگي روزمره ما زنده وفعال هستند. اين نداي دروني همواره شيامهاي خوردا به ما گوشزد مي كند .نداي دروني در افرادي كه عزت نفس سالمي دارند، حاوي پيامهاي مثبت وتعين كننده است، در حالي كه نداي دروني در افراد با عزت نفس پائين، به شكل يك انتقاد ناخوشايند دروني، وناچيز جلوه دادن كاميابي ها بروز ميكند.

اغلب ما تصويري از عزت نفس پائين داريم، اما ابن تشخيص هميشه آسان نيست. عزت نفس پائين سه شكل متداول دارد:

فريبنده:  فرد خوشحال و موفق رفتار ميكند، در حالي كه همواره از شكست مي هراسد.

عصيانگر: رفتار فرد به گونه ايست كه گوئي مصلحت انديش ديگران است ودر همه موارد صاحب نظر مي باشد اين فرد همانند افراد مهم وقدرتمند عمل مي كند. همواره از اينكه ديگران به ندازه كافي خوب نيستند، احساس خشم وعصبانيت ميكند. دائماً وانمود مي كند قضاوت وانتقاد ديگران، سبب آزارش نمي شود. اين حالات به مشكلاتي نظير سرزنش بيش از حد ديگران، قانون شكني ومخالفت جودي مي انجامد.

بازنده: در اين حالت فرد احساس بي فايدگي دارد وقادر به مواجهه با مشكلات نيست. اودر انتظار رسيدن يك ناجي يا فرياد رس به سر مي برد. وي براي مقابله با ترس ناشي از قبول مسئوليت تعيين زندگي خود، از دلسوزي براي خويش با بي تفاوتي سپري مي سازد وجهت راهنمائي، دائماً چشم به ديگران دوخته است.

عزت نفس پائين، پيامدهاي وسيعي به دنبال دارد.

الف: ميتواند موجب اضطراب، فشار رواني، احساس تنهايي وافسردگي شود.

ب: سبب بروز مشكلات در رابطه بين دوستان مي گردد.

ج: به طور جدي بر عملكرد تحصيلي وشغلي اثر ميگذارد.

د: سبب سرخوردگي فرد شده وميزان آسيب پذيري فردرا در مقابل مواد مخدر والكل و... افزايش مي دهد.

                                                                                             ادامه دارد ..........