استفتا’ از حضرت آیت الله العظمی حاج سید صادق حسینی روحانی

تاريخ استفتاء: 19  آبان  1384

سؤال: اخيراً، مشاركت مردم در شركت‏هاى خارجى توسط اينترنت موردتبليغ قرار مى‏گيرد، كه منبع درآمد عده‏اى از مردم گشته است، اينك براى مقلدين‏حضرتعالى سؤالاتى در خصوص مشاركت در اين شركت‏ها مطرح است كه‏مستدعى است توضيح بفرماييد. روش مشاركت: شخصى مقدارى پول مثلاً150 دلار به حساب شركت به‏عنوان پيش قسط در مقابل يك شى‏ء قيمتى مثل تكه الماس، گردنبند، سكه طلا،كه مثمن آن مى‏باشد واريز مى‏نمايد، ولى انگيزه خريدار به هيچ عنوان مالك‏شدن اين مثمن نمى‏باشد، بلكه شركت به شخص وعده مى‏دهد كه اگر فلان‏تعداد مشترى براى او جلب كند (مثلا 6 نفر)از ثمن آنها مقدارى (مثلاً 100 دلار)به حساب او واريز نمايد و اين كار به همين نسبت تا آخر عمر ادامه يافته وحتى‏قابل نقل به وارث شخص نيز مى‏باشد (اين واريز پورسانت حق بازاريابى به‏حساب شخص ممكن است تا ماهيانه بيست ميليون ريال پيش رود)و رسيدن به‏مجموع اين پول كه چندين برابر پول شخصى بوده، هدف و انگيزه اصلى‏خريدار است. البته شركت مثمن را در تاريخ خريد تحويل نمى‏دهد ومابقى‏قيمت آن را از همين حق بازاريابى كم مى‏كند تا تمام شود و سپس تحويل‏مى‏دهد، روشن است كه اگر كسى نتواند در اين شاخه بندى مشترى جلب نمايدنه به مثمن مى‏رسد و نه به حق بازاريابى. با توجه به اينكه هدف خريدار، تملك مثمن نمى‏باشد و هدف اصلى‏رسيدن به اين حق دلالى‏ها (كه جزء ثمن خريداران بعد است)مى‏باشد، اولاً:اصل اين معامله چه حكمى دارد؟ و ثانيا: در صورت جواز تملك اين پولها (حق‏بازاريابى‏ها)تحت كدام يك از عناوين معاملات اسلامى واقع مى‏شود؟

جواب: ج: هو العالم؛ معامله صحيح است و در صحت معامله هدف‏اصلى دخالت ندارد. و تملك آن پول‏ها هم از باب شرط درضمن عقد بى اشكال است. و همچنين مى‏شود با جعاله هم‏تطبيق نمود. به هر حال بى‏اشكال است.